शिक्षकांचे पंचप्राण स्व.आचार्य दादासाहेब दोंदे

*शिक्षकांचे पंचप्राण स्व.आचार्य दादासाहेब दोंदे यांना पुण्यस्मरण दिनी विनम्र अभिवादन...💐💐*

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

*आचार्य मोरेश्वर वामन तथा दादासाहेब दोंदे (१८९४–१९६४) हे महाराष्ट्रातील प्रख्यात शिक्षणतज्ज्ञ, शिक्षक चळवळीचे प्रणेते, कामगार-कर्मचारी नेते आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील ज्येष्ठ मार्गदर्शक होते.*

*त्यांच्या जीवनातील प्रमुख पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:*

*शिक्षण क्षेत्रातील योगदान आणि शिक्षक चळवळ*

*आर. एम. भट हायस्कूल:* *दादासाहेब दोंदे यांनी मुंबईतील परळ येथील प्रसिद्ध 'आर. एम. भट हायस्कूल'चे मुख्याध्यापक म्हणून दीर्घकाळ सेवा बजावली. त्यांनी गोरगरीब आणि कामगार वर्गातील मुलांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले.*

*शिक्षकांच्या हक्कांची लढाई: प्राथमिक शिक्षकांना सन्मान, योग्य वेतनश्रेणी, निवृत्तीवेतन आणि सेवेची हमी मिळवून देण्यासाठी त्यांनी संघटना उभारली. 'मुंबई इलाका प्राथमिक शिक्षक संघ' आणि 'अखिल भारतीय प्राथमिक शिक्षक महासंघ' (AIPTF) च्या स्थापनेत व बांधणीत त्यांचा सिंहाचा वाटा होता.७जानेवारी १९५४ रोजी नागपूर येथे अखिल भारतीय प्राथमिक शिक्षक संघाची स्थापना केली*

*शिक्षण विचार: शिक्षण केवळ पुस्तकी न राहता ते समाजपरिवर्तनाचे आणि स्वावलंबनाचे साधन असावे, असा त्यांचा आग्रह होता.*

*डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांसोबतचे ऋणानुबंध*

*दादासाहेब दोंदे हे भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे अत्यंत विश्वासू सहकारी व मित्र होते.*

*डॉ. आंबेडकरांनी स्थापन केलेल्या 'पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी'च्या कार्यात त्यांनी सक्रिय सहभाग नोंदवला.*

*सिद्धार्थ कॉलेजच्या उभारणीत आणि व्यवस्थापनात दादासाहेबांचे मोलाचे सहकार्य होते. डॉ. आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणानंतरही त्यांनी सोसायटीच्या शैक्षणिक कार्याला खंबीर आधार दिला.*

*संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ आणि मुंबईचे महापौरपद*

*लढ्यातील नेतृत्व: संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत आचार्य अत्रे, एस. एम. जोशी*

*कॉम्रेड डांगे, प्रबोधनकार ठाकरे यांच्या खांद्याला खांदा लावून दादासाहेबांनी सक्रिय लढा दिला.*

*मुंबईचे महापौर (१९५७-१९५८): संयुक्त महाराष्ट्र समितीने १९५७ मध्ये मुंबई महानगरपालिकेत ऐतिहासिक विजय मिळवला. समितीच्या वतीने दादासाहेब दोंदे यांची मुंबईचे महापौर म्हणून बिनविरोध निवड झाली.*

*लोककल्याणकारी प्रशासन: महापौरपदाच्या कार्यकाळात त्यांनी पालिकेचा कारभार पारदर्शक ठेवला आणि कामगार व कष्टकऱ्यांच्या प्रश्नांना प्राधान्य दिले. मुंबई महाराष्ट्रालाच मिळाली पाहिजे, ही मागणी त्यांनी महापौरपदावरूनही प्रभावीपणे लावून धरली.*

*वारसा आणि स्मृती*

*मुंबईच्या परळ भागात त्यांच्या स्मरणार्थ *'दादासाहेब दोंदे मार्ग' आणि 'दादासाहेब दोंदे सभागृह' उभारण्यात आले आहे.*

*एक आदर्श मुख्याध्यापक, निष्ठावंत लोकप्रतिनिधी आणि निस्वार्थी समाजसेवक म्हणून महाराष्ट्राच्या सामाजिक व राजकीय इतिहासात त्यांचे नाव आदराने घेतले जाते.*

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

*अखिल महाराष्ट्र प्राथमिक शिक्षक संघ*